Zlot dün sorunsuz açılıyordu, bugün eski bir sayfa gösteriyor ya da hiç yüklenmiyor. Adresle ilgili bir sıkıntı yokken böyle bir şey oluyorsa suçlu genelde tarayıcının hafızasıdır. Önbellek ve çerezler zamanla birikir, eskiyen kayıtlar araya girer ve site kendini yenilemekte zorlanır.
Temizlik dediğimiz şey aslında iki dakikalık bir iş. Ama etkisi büyük — takılan giriş, donan sayfa, sürekli çıkış yapan oturum gibi baş ağrılarının çoğu bu basit bakımla dağılıyor.
Önbellek ve çerez ne işe yarıyor
Önbellek, tarayıcının siteyi ikinci kez daha hızlı açmak için kaydettiği görsel ve dosya yığını. Mantıklı bir sistem: her seferinde her şeyi baştan indirmek yerine bir kısmını hazır tutuyor. Sorun, site yenilendiğinde tarayıcının hâlâ eski kopyayı göstermeye çalışmasında.
Çerezler ise sizi hatırlayan küçük notlar. Giriş bilgileriniz, tercihleriniz, oturumunuz bunların içinde saklanıyor. Bozulmuş ya da eskimiş bir çerez, sistemin sizi tanıyamamasına ve sürekli hata vermesine yol açabiliyor. Bir bakıma faydalı olmak için var olan bu iki mekanizma, zamanla tam tersi bir role bürünüyor; başta işi hızlandıran şey, sonunda işi yavaşlatan yüke dönüşüyor. İkisini birlikte temizlemek çoğu zaman en temiz başlangıç oluyor.
Telefonda nasıl yapılır
Mobilde işlem tarayıcının ayarlar menüsünden yürüyor. Genel akış şöyle:
- Tarayıcıyı açıp sağ üstteki menü simgesine dokunun.
- Ayarlar bölümüne, oradan gizlilik ya da geçmiş başlığına inin.
- Tarama verilerini temizle seçeneğini bulun.
- Önbellek ve çerezleri işaretleyip zaman aralığını seçin, sonra onaylayın.
İşlem bittikten sonra tarayıcıyı tamamen kapatıp yeniden açın. Zlot’a girdiğinizde site artık taze bir kopya yüklüyor, eski takıntılar geride kalıyor. Şifreleriniz silinsin istemiyorsanız temizlik ekranında yalnızca önbellek ve çerez kutucuklarını işaretlemeye dikkat edin, kayıtlı parolalara dokunmayın.
Bilgisayarda kısa yol
Masaüstünde daha da hızlı bir yol var. Çoğu tarayıcı, temizlik penceresini doğrudan açan bir klavye kısayolu tanır; Ctrl, Shift ve Delete tuşlarına birlikte basınca karşınıza aynı menü geliyor. Oradan zaman aralığını seçip önbellek ile çerezleri temizliyorsunuz.
Tek bir siteyi hedeflemek isterseniz onun da yolu var. Adres çubuğunun solundaki kilit simgesine tıklayıp site ayarlarına girdiğinizde yalnızca o siteye ait verileri sıfırlayabiliyorsunuz. Böylece diğer sekmelerdeki oturumlarınız etkilenmeden Zlot’un kaydını tazeliyorsunuz.
Ne sıklıkla temizlemeli
Her gün temizlemeye gerek yok, abartmanın anlamı da yok. Bir kural gibi düşünün: site tuhaf davranmaya başladığında, sayfa eskimiş göründüğünde ya da giriş inatla takıldığında elinizi temizliğe atın. Haftada bir hafif bir bakım çoğu kullanıcı için fazlasıyla yeterli.
Sık girip çıkıyorsanız tarayıcının otomatik temizlik ayarını da açabilirsiniz. Bazı tarayıcılar kapanışta çerezleri kendiliğinden siler; bunu açtığınızda her seferinde el atmak zorunda kalmazsınız. Yalnız her kapanışta çıkış yapmayı göze almanız gerekir, çünkü oturumunuz da silinir.
Bir ara yol da gizli sekme kullanmak. Gizli pencerede gezindiğinizde tarayıcı ne önbellek ne çerez saklıyor; sekmeyi kapattığınız an her şey siliniyor. Site tuhaf davrandığında, normal pencerede temizlik yapmadan önce hızlıca bir gizli sekmede denemek işin kaynağını anlamanızı sağlıyor. Site gizli sekmede düzgün açılıyorsa sorun birikmiş verilerdedir; orada da açılmıyorsa mesele başka yerde demektir. Küçük bir test ama size doğru adrese yönelmenizde ciddi vakit kazandırıyor.
Uygulama içinden giriyorsanız
Zlot’a tarayıcı yerine bir uygulama üzerinden ulaşıyorsanız temizlik biraz farklı işliyor. Uygulamalar da kendi önbelleğini tutuyor ve zamanla bu birikim şişiyor. Telefonun ayarlar bölümündeki uygulamalar listesinden ilgili uygulamayı bulup depolama başlığına girdiğinizde karşınıza önbelleği temizle seçeneği çıkıyor.
Buradaki ince ayrım şu: önbelleği temizlemek verilerinizi silmez, yalnızca geçici dosyaları süpürür. Oturumunuz açık kalır, ayarlarınız yerinde durur. Bir de verileri temizle seçeneği var; ona dokunursanız uygulama fabrika ayarına döner, yani yeniden giriş yapmanız gerekir. Sorun küçükse önce yalnızca önbellekle başlayın, çözülmezse ağır topa geçersiniz.
Uygulama tarafında bir başka pratik yol da güncellemeleri takip etmek. Eski bir sürüm bazen sitenin yeni hâliyle uyuşmuyor ve tuhaf davranışlara yol açıyor. Mağazadan gelen güncellemeyi kurmak, önbellek temizliğinin yapamadığını çözebiliyor. İkisini birlikte düşünün: önce temizlik, sonra güncelleme.
Temizlik sonrası hâlâ açılmıyorsa
Geçmişi sildiniz, tarayıcıyı yeniden başlattınız, yine de bir sorun varsa mesele büyük ihtimalle sizde değil. Adres değişmiş olabilir. Böyle bir durumda doğru bağlantıyı teyit etmek için adres sorgulama sayfası en pratik durak. Bağlantı katmanında bir tıkanma seziyorsanız bağlantı kesintileri yazısındaki adımlar da işinizi görür.
Önbellek temizliği küçük bir alışkanlık ama etkisi büyük. Telefonunuz da tarayıcınız da zamanla yorulur; ara ara bu bakımı yaptığınızda Zlot her seferinde ilk günkü gibi açılıyor. Bir de şunu unutmayın: temizlik sihirli bir çözüm değil, yalnızca en sık karşılaşılan tıkanmaları açan bir araç. Sorun temizlikle geçmiyorsa ısrar etmeyin, doğrudan adres tarafına bakın. Doğru yerde arandığında çözüm neredeyse hep birkaç adım ötede duruyor. Beş dakikanızı almaz, karşılığında bir sürü gereksiz uğraştan kurtulursunuz.